ՀԳՄ վարչությունը շնորհավորում է արձակագիր ԱՄԱՐԻԿԵ ՍԱՐԴԱՐԻՆ  ծննդյան 80-ամյակի առթիվ

images

ՀԳՄ վարչությունը շնորհավորում է արձակագիր ԱՄԱՐԻԿԵ ՍԱՐԴԱՐԻՆ  ծննդյան 80-ամյակի առթիվ

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՔՈՒՐԴ ԳՐՈՂՆ ՈՒ ԼՐԱԳՐՈՂԸ

Փետրվարի 8-ին լրացավ հանրահայտ քուրդ գրող, հրապարակախոս, թարգմանիչ ու գրաքննադատ, վաստակավոր լրագրող ու հասարակական գործիչ Ամարիկե Սարդարի (Ամարիկ Դավրեշի Սարդարյանի) ծննդյան 80- ամյակը:
Մեծ ուրախությամբ նշենք, որ Ա. Սարդարը, չնայած իր պատկառելի տարիքին, դեռ ակտի֊վո֊րեն շա֊րու֊նա֊կում է մաս֊նա֊կից լի֊նել մեր մշա֊կու֊թա֊յին կյան֊քին: Այս֊պես՝ միայն ան֊ցած տար֊վա ըն֊թաց֊քում լույս են տե֊սել նրա եր֊կու նոր գրքե֊րը, մի քա֊նի սուր հրապա֊րա֊կա֊խո֊սա֊կան հոդ֊ված֊նե֊րը, բազ֊մա֊թիվ հար֊ցազ֊րույց֊ներ է տվել, թո֊ղար֊կել է անձ֊նա֊կան կայք քրդե֊րեն ու ռու֊սե֊րեն լե֊զու֊նե֊րով ու նաև Թուր֊քիա֊յում վե֊րահ֊րա֊տարակ֊վել են նրա ա֊ռա֊ջին ե֊րեք ժո֊ղո֊վա֊ծու֊ները քրդե֊րեն լեզ֊վով: Հարկ է նշել, որ Ա֊մա֊րի֊կե Սար֊դա֊րի ա֊մեն հրա֊պա֊րակ֊ված գիր֊քը հան֊րութ֊յան կող֊մից մեծ հե֊տաքրք֊րութ֊յան է ար֊ժա֊նա֊նում ու շատ հա֊ճախ նաև ծա֊վալ֊վում են բուռն քննար֊կում֊ներ այդ գրքե֊րի շուրջ: Նշվա֊ծի վառ օ֊րի֊նակ է ,Կա֊րոտե (2014 թ.) գիր֊քը, որն ի֊րե֊նից ներ֊կա֊յաց֊նում է ոչ շատ վաղ ու նաև հե֊ռա֊վոր անց֊յա֊լի մա֊սին ան֊թա֊քույց ան֊կեղ֊ծութ֊յամբ գրված հու֊շե֊րի մի պատ֊մութ֊յուն: Հենց այդ ան֊կեղ֊ծութ֊յունն էլ պատ֊ճառ հան֊դի֊սա֊ցավ, որ գիր֊քը բազ֊ման֊շա֊նակ կեր֊պով ըն֊կալ֊վեց հան֊րութ֊յան կող֊մից: Նույն օ֊րի֊նա֊կով կա֊րե֊լի է հի֊շա֊տա֊կել նաև նրա հրա֊պա֊րա֊կա֊խո֊սա֊կան հոդ֊ված֊նե֊րից ,Բաց նա֊մակ իմ մահ֊մե֊դա֊կան ըն֊կե֊րո֊ջըե, ,Արդ֊յո՞ք մե֊ղա֊վոր ենք մենքե, ,Բաց, բայց չհրա֊պա֊րակ֊ված նա֊մակե, որ֊տեղ հե֊ղի֊նա֊կը ա֊ռանձ֊նա֊հա֊տուկ ու֊շադ֊րութ֊յուն է դարձ֊նում քուրդ հա֊սա֊րա֊կութ֊յան մեջ գո֊յութ֊յուն ու֊նե֊ցող խնդիր֊նե֊րին, հա֊կա֊սութ֊յուն֊նե֊րին ու ան֊հա֊մա֊ձայ֊նութ֊յուն֊նե֊րին: Կա֊րե֊լի է նշել, որ վեր֊ջին ժա֊մա֊նակ֊նե֊րում Ա֊մա֊րի֊կե Սար֊դա֊րի գրչի տա֊կից դուրս ե֊կած ցան֊կա֊ցած գրա֊ռում ան֊տար֊բեր չի թո֊ղել ըն֊թեր֊ցո֊ղին ու հան֊րութ֊յան կող֊մից դրանց ըն֊կա֊լու֊մը խիստ հա֊կա֊սա֊կան էր՝ հստակ դրա֊կա֊նից տա֊տան֊վե֊լով մինչև խիստ բա֊ցա֊սա֊կա֊նի միջև: Բայց դրա հետ մեկ֊տեղ, շա֊տե֊րը կհա֊մա֊ձայն֊վեն այն մտքի հետ, որ Ամա֊րի֊կե Սար֊դա֊րը՝ ի֊րենց ժա֊մա֊նա֊կա֊կի֊ցը, քայ֊լում է ժա֊մա֊նա֊կին հա֊մըն֊թաց ու, որ֊պես կա֊նոն, քննում ու պա֊տաս֊խա֊նում է այ֊սօր֊վա հա֊սա֊րա֊կութ֊յանն ան֊հանգս֊տաց֊նող հար֊ցե֊րին: Բա֊ցի այդ, նա վառ, ինք֊նա֊բուխ հե֊ղի֊նակ է, շատ հա֊ճախ կտրուկ լու֊ծում֊նե֊րով, բայց նաև ա֊նա֊չառ ու միա֊ժա֊մա֊նակ նուրբ, լի֊րիկ ու բա֊րի…
Ա֊մա֊րի֊կե Սար֊դա֊րը 1965 թ.- ից Հա֊յաս֊տա֊նի լրագ֊րող֊նե֊րի միութ֊յան ան֊դամ է, իսկ 1995 թ.- ից՝ Հա֊յաս֊տա֊նի գրող֊նե֊րի միութ֊յան ան֊դամ: Նա նաև Պեն-Քուրդ մի֊ջազ֊գա֊յին ա֊կում֊բի ան֊դամ է: 1980 թ. պարգևատր֊վել է ՀԽՍՀ Գ֊ե֊րա֊գույն խորհր֊դի նա֊խա֊գա֊հութ֊յան պատ֊վոգ֊րով, իսկ 1986 թ.-ին նրան շնորհ֊վել է Հա֊յաս֊տա֊նի վաս֊տա֊կա֊վոր լրագ֊րո֊ղի կո֊չում: 1992 թ.-ից Հա֊յաս֊տա֊նում քուրդ մտա֊վո֊րա֊կան֊նե֊րի խորհր֊դի ղե֊կա֊վարն է: 2009 թ. Մի֊ջազ֊գա֊յին կեն֊սա֊գրա֊կան կենտ֊րո֊նը (Անգ֊լիա, Քեմբ֊րիջ) Ա. Սար֊դա֊րին շնոր֊հել է, 2009 թ.-ի Աշ֊խար֊հի ա֊ռա֊ջա֊տար մաս֊նա֊գե֊տիե կո֊չում: Նա ա֊ռա֊ջին քուրդն է, ով ար֊ժա֊նա֊ցել է նման մի֊ջազ֊գա֊յին կոչ֊ման: Ա. Սար֊դա֊րը քրդա֊կան գրա֊կա֊նութ֊յան ու մշա֊կույ֊թի վե֊րա֊բեր֊յալ հար֊յու֊րա֊վոր հոդ֊ված֊նե֊րի հե֊ղի֊նակ է:
Ա. Սար֊դա֊րի պատմ֊վածք֊նե֊րը զե֊տեղ֊ված են քրդե֊րե֊նի դա֊սագր֊քե֊րում, քրդա֊կան ,Նոր գա֊րունե տա֊րեգր֊քում, թարգ֊ման֊վել են հա֊յե֊րեն, ռու֊սե֊րեն, ֆրանսե֊րեն, ա֊րա֊բե֊րեն, պարս֊կե֊րեն, թուր֊քե֊րեն լե֊զու֊նե֊րով: Նրա մա֊սին գրել են Հա֊յաս֊տա֊նի, Ռու֊սաս֊տա֊նի, Ֆրան֊սիա֊յի, Թուր֊քիա֊յի, Ի֊րա֊նի, Ի֊րա֊քի թեր֊թե֊րը:
Ա. Սար֊դա֊րը հայտ֊նի է նաև թարգ֊ման֊չա֊կան փայ֊լուն գոր֊ծու֊նեութ֊յամբ: Նրա գրչին են պատ֊կա֊նում քա֊ղա֊քա֊կան գրքե֊րի թարգ֊մա֊նութ֊յուն֊նե֊րը քրդե֊րեն, նաև Հր. Քո֊չա֊րի ,Կա֊րոտե վի֊պա֊կը, Հովհ. Թու֊ման֊յա֊նի, Ավ. Ի֊սա֊հակ֊յա֊նի ու մի շարք այլ հայ, ռուս, արևմտաեվ֊րո֊պա֊կան ու ա֊սիա֊կան հե֊ղի֊նակ֊նե֊րի ստեղ֊ծա֊գոր֊ծութ֊յուն֊նե֊րը:
Ա֊մա֊րի֊կե Սար֊դա֊րը ա֊ռա֊ջինն էր, ով դար֊ձավ քրդա֊կան գրա֊կա֊նութ֊յան քննա֊դատ:
Նա մեծ ներդ֊րում ու֊նի քրդա֊կան ար֊ձա֊կի զար֊գաց֊ման գոր֊ծում, նրա ստեղ֊ծա֊գոր֊ծութ֊յուն֊նե֊րը գրվել են ի֊րա֊կան պատ֊մութ֊յուն֊նե֊րի հի֊ման վրա ու այն֊քան ի֊րա֊կան են պատ֊կե֊րում կյան֊քը, որ կա֊րող են հա֊մար֊վել ան֊գամ փաս֊տա֊վա֊վե֊րագ֊րա֊կան:
Կա֊րե֊լի է վստա֊հո֊րեն նշել, որ Ա֊մա֊րի֊կե Սար֊դա֊րը խորհր֊դա֊յին շրջա֊նի ա֊ռա֊ջին քուրդ գրողն է, ով ա֊ռանձ֊նահա֊տուկ ու֊շադ֊րութ֊յուն է դարձ֊նում իր կեր֊պար֊նե֊րի հո֊գե֊բա֊նութ֊յա֊նը, հոգեկերտ֊ված֊քին, ու նա դա ա֊նում է ի֊րապես մեծ հմտութ֊յամբ: Նրա կեր֊պար֊նե֊րը խո֊սում են կեն֊դա֊նի լեզ֊վով, ու նրան֊ցից ցան֊կա֊ցա֊ծի խոս֊քը ու֊նի միայն տվյալ կեր֊պա֊րին հա֊տուկ կո֊լո֊րիտ ու լեզ֊վամ֊տա֊ծո֊ղութ֊յուն: Ա. Սարդա֊րը ա֊ռա֊ջինն էր, ով կի֊րա֊ռեց քրդա֊կան գրա֊կա֊նութ֊յան մեջ կեր֊պար֊նե֊րի այս ինք֊նա֊տիպ խոս֊քի ո֊ճը: Ա֊մա֊րի֊կե Սար֊դա֊րը ա֊ռա֊ջինն էր խորհր֊դա֊յին քրդա֊կան գրա֊կա֊նութ֊յան մեջ, ով ներ֊կա֊յաց֊րեց ման֊րա֊պա֊տու֊մի ժան֊րը (սպի֊տակ բա֊նաս֊տեղ֊ծութ֊յուն֊ներ), այս գրվածք֊նե֊րը կարճ են, ա֊ռանձ֊նա֊նում են մտքի խո֊րութ֊յամբ ու կյան֊քի փի֊լի֊սո֊փա֊յութ֊յամբ:
Շնոր֊հա֊վո֊րում ենք Ա֊մա֊րի֊կե Սար֊դա֊րին 80-ամ֊յա֊կի կա֊պակ֊ցութ֊յամբ, մաղ֊թում ենք նրան քաջա֊ռող֊ջութ֊յուն ու սպա֊սում ենք նրա նոր ստեղ֊ծա֊գոր֊ծութ֊յուն֊նե֊րին:

Նուրե ՍԱՐԴԱՐՅԱՆ